Mô hình đơn giản để học tập và thay đổi

Thứ ba - 01/04/2014 15:13
Bạn muốn thay đổi, thoát ra khỏi tình cảnh hiện nay? Bạn đã từng lên kế hoạch cho thay đổi, đã làm khác đi và rồi một ngày bạn thấy mình lại lặp lại những hành vi cũ đã kìm chân bạn? Tại sao lại như thế, liệu có cách nào để thay đổi đúng như mong muốn?

Dân trí Bạn muốn thay đổi, thoát ra khỏi tình cảnh hiện nay? Bạn đã từng lên kế hoạch cho thay đổi, đã làm khác đi và rồi một ngày bạn thấy mình lại lặp lại những hành vi cũ đã kìm chân bạn? Tại sao lại như thế, liệu có cách nào để thay đổi đúng như mong muốn?
 >> Cách nhận biết mình là ai

Ông Robert Dilts (một nhà phát triển, tác giả, nhà đào tạo và nhà tư vấn trong lĩnh vực Lập trình Ngôn ngữ Tư duy NLP) đã xây dựng nên mô hình các cấp độ tư duy của việc học tập và thay đổi.

Theo đó, việc học tập và thay đổi có thể diễn ra ở 6 cấp độ khác nhau (xếp từ cao nhất xuống thấp nhất) gồm:

1. Tâm linh

Đây là cấp độ sâu nhất khi chúng ta xem xét và hành động từ những câu hỏi siêu hình. Vì sao chúng ta lại ở đây? Mục đích của chúng ta là gì? Cấp độ tâm linh dẫn dắt và tạo hình cho cuộc sống cũng như làm nền móng cho sự tồn tại của chúng ta.

2. Nhân dạng

Đây là nhận thức nền tảng về bản thân, giá trị cốt lõi và sứ mệnh trong cuộc đời.

3. Niềm tin và các giá trị

Những quan niệm khác nhau mà bạn cho là đúng và sử dụng làm nền tảng cho những hoạt động thường nhật. Niềm tin có thể vừa là những sự cho phép vừa là những giới hạn.

4. Năng lực

Đây là những nhóm hay tập hợp các hành vi, kỹ năng chung và chiến lược mà chúng ta sử dụng trong cuộc sống.

5. Hành vi

Những hành động cụ thể mà chúng ta tiến hành bất kể năng lực của chúng ta thế nào.

6. Môi trường

Chúng ta phản ứng lại với cái gì, những thứ xung quanh chúng ta và những người mà ta gặp.

Mô hình 6 cấp độ tư duy: Tâm linh, Nhân dạng, Niềm tin và các giá trị, Năng lực, Hành vi, Môi trường.

Mô hình 6 cấp độ tư duy: Tâm linh, Nhân dạng, Niềm tin và các giá trị, Năng lực, Hành vi, Môi trường.

 

Trong cuốn sách “NLP căn bản” (NXB Lao động Xã hội), nhà tư vấn Joseph O'Connor và nhà tâm lí học John Seymour đã giới thiệu và phân tích rất kỹ về mô hình các cấp độ tư duy nói trên.

Theo phân tích của Joseph O'Connor và John Seymour, thay đổi ở cấp độ thấp hơn không nhất thiết phải tạo ra bất kỳ thay đổi nào ở cấp độ cao hơn.

Trong khi đó, thay đổi ở những cấp độ cao hơn sẽ luôn ảnh hưởng đến những cấp độ thấp hơn. Sự ảnh hưởng sẽ sâu rộng và lâu dài hơn. (Tâm linh→Nhân dạng→Niềm tin và các giá trị→Năng lực→Hành vi→Môi trường)

Hai tác giả Joseph O'Connor và John Seymour rút ra kết luận, nếu bạn muốn thay đổi hành vi, hãy thay đổi năng lực hoặc niềm tin. Nếu thiếu năng lực, hãy tác động vào niềm tin. Niềm tin quyết định năng lực và khả năng quyết định lựa chọn hành vi mà sau đó sẽ hình thành môi trường xung quanh của chúng ta. Xét về ảnh hưởng của môi trường thì môi trường có tính khuyến khích rất hữu ích, còn môi trường thù địch sẽ khiến thay đổi khó thực hiện hơn.

6 cấp độ này có sự liên quan hữu cơ với nhau. Các cấp độ thấp hơn có vai trò làm động lực cho cấp độ cao hơn. Hai tác giả Joseph O'Connor và John Seymour khẳng định, rất khó thay đổi ở cấp độ Nhân dạng hay cao hơn nếu không có niềm tin hay năng lực làm động lực cho bạn. Cũng giống như việc một doanh nhân tin rằng mình sẽ trở thành giám đốc hàng đầu thôi chưa đủ - anh ta cần thực hiện các hành động tương ứng để hỗ trợ cho niềm tin đó. Niềm tin mà không có năng lực và hành vi cũng giống như lâu đài xây trên cát.

 

Nếu bạn muốn thay đổi hành vi, hãy thay đổi năng lực hoặc niềm tin. (ảnh minh họa)
Nếu bạn muốn thay đổi hành vi, hãy thay đổi năng lực hoặc niềm tin. (ảnh minh họa)

 

Một điều quan trọng được hai tác giả Joseph O'Connor và John Seymour chỉ ra là, bất kỳ thay đổi nào ở cấp độ Tâm linh - cấp độ sâu nhất - cũng sẽ gây ảnh hưởng sâu sắc đến tất cả các cấp độ khác.

Từ hiểu biết này, chúng ta dễ thấy rằng khi chúng ta suy nghĩ về việc tại sao chúng ta có mặt trên đời này, mục đích của cuộc đời chúng ta là gì - tức là suy nghĩ từ cấp độ Tâm linh và bắt đầu thay đổi từ đó thì sẽ tác động đến các cấp độ thấp hơn.

Khi hiểu về mô hình 6 cấp độ tư duy, chúng ta cũng hiểu được tại sao nhiều chuyên gia giáo dục và tâm lý trên thế giới ủng hộ quan điểm dạy con ngay từ nhỏ với định hướng con biết khám phá, trân trọng và chia sẻ giá trị riêng của bản thân trong suốt cuộc đời. Xét theo mô hình 6 cấp độ tư duy, khi chúng ta nuôi dạy con hướng đến việc con có thể cống hiến cho cộng đồng thông qua những tài năng độc đáo của con chính là chúng ta đang giúp con hình thành cấp độ Tâm linh. Và vì đây là cấp độ cao nhất trong mô hình 6 cấp độ tư duy, cho nên nó sẽ tác động đến các cấp độ tư duy khác ở con đó là Nhân dạng, Niềm tin và các giá trị, Năng lực, Hành vi và Môi trường.

Hiểu về mô hình 6 cấp độ tư duy sẽ giúp chúng ta ứng dụng được trong rất nhiều lĩnh vực của cuộc sống, và chúng ta hiểu được tại sao mình chưa thay đổi được như mong muốn. Một “kịch bản” thường xảy ra là khi muốn thay đổi, chúng ta bắt đầu với một yếu tố ở bên ngoài chúng ta, đó là Môi trường (ví dụ như là khi một tổ chức muốn tạo ra sự thay đổi bằng việc đổi mới các quy định). Trong mô hình 6 cấp độ tư duy, Môi trường là cấp độ thấp nhất. Do vậy, khi thay đổi bắt đầu từ cấp độ Môi trường, thì sẽ mang lại rất ít hiệu quả. Tất nhiên ở đây, môi trường có tác dụng thúc đẩy hành vi mong muốn hoặc ngăn chặn hành vi không mong muốn, nhưng chỉ riêng yếu tố môi trường thì không giúp thay đổi được hành vi. Để thay đổi được hành vi, cần phải bắt đầu từ cấp độ cao hơn, đó là Năng lực và Niềm tin.

Một điều tuyệt vời chúng ta có thể thấy được ở đây là chúng ta tưởng rằng Môi trường phải thay đổi thì chúng ta mới có thể thay đổi, nhưng thật ra là bản thân chúng ta có thể chuyển đổi được Môi trường, thay vì để Môi trường tác động lên chúng ta!

Xuân Vũ


Tác giả bài viết: Xuân Vũ

Nguồn tin: giaoduc.net.vn

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Văn bản mới

5388/QĐ-UBNDTPHN

Đ 5388/QĐ-UBND ngày 26/9/2019 về việc phê duyệt các quy trình nội bộ trong việc giải quyết các TTHC lĩnh vực GD&ĐT

Thời gian đăng: 05/11/2019

lượt xem: 15 | lượt tải:5

QĐ......THCSTM

Quyết định thành lập tổ chuyên môn, tổ văn phòng

Thời gian đăng: 14/10/2019

lượt xem: 24 | lượt tải:8

QUYCHEVANHOA

Quy chế văn hóa công sở năm 2019

Thời gian đăng: 04/10/2019

lượt xem: 29 | lượt tải:12

QĐ 1362 Sở nội vụ

Nội dung và tài liệu ôn tập vòng 1 thi tuyển viên chức giáo dục năm 2019 (phần tiếng Anh)

Thời gian đăng: 02/10/2019

lượt xem: 32 | lượt tải:10

KHUDCNTT20192020

Kế hoạch ứng dụng CNTT năm học 2019-2020

Thời gian đăng: 23/09/2019

lượt xem: 33 | lượt tải:17

CLPTNT

Chiến lược phát triển nhà trường giai đoạn 2019-2014 và tầm nhìn đến năm 2030

Thời gian đăng: 24/09/2019

lượt xem: 32 | lượt tải:11

2019_TB_HDTDVD_315

Thông báo lịch thi tuyển viên chức giáo viên huyện Thanh Oai năm 2019

Thời gian đăng: 24/09/2019

lượt xem: 30 | lượt tải:6

KHNH2019_2020

Kế hoạch thực hiện năm học 2019-2020

Thời gian đăng: 26/09/2019

lượt xem: 24 | lượt tải:6

5483/SGDĐT-QLT

Danh mục TTHC thuộc trách nhiệm giải quyết của Sở GDĐT Hà Nội

Thời gian đăng: 19/12/2018

lượt xem: 96 | lượt tải:39

20/2018/TT-BGDĐT

Thông tư 20/2018/TT-BGDĐT chuẩn nghề nghiệp giáo viên THCS

Thời gian đăng: 19/12/2018

lượt xem: 94 | lượt tải:59
Quảng cáo 2
Thăm dò ý kiến

Cảm ơn bạn đã ghé thăm Website. Bạn biết trang của chúng tôi qua:

Video
Ảnh mới
Quảng cáo 1
Thống kê
  • Đang truy cập18
  • Hôm nay101
  • Tháng hiện tại2,665
  • Tổng lượt truy cập72,322
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây